Stadslucht maakt vrij: Westerpark Anne Marie Hoogland Stadsdeel Westerpark is zo'n stadsdeel waar je van alles en iedereen tegenkomt als het gaat om de geneugten van de vrije stadslucht. Nee, het gaat nu even niet over het feit dat de stadse lucht qua stof en vervuiling enorm slecht is. En dat het dus om die reden met de gezondheid van onze stedelingen minder gaat dan met de gezondheid van mensen die in het Groene Hart leven.
Want stedelingen nemen dat op de koop toe. De deal is namelijk dat je in de stad de vrije lucht geniet om jezelf te zijn als je anders bent dan de gemiddelde mens die woont in de bible-belt. Vrije stadslucht om anoniem of juist extravagant te leven. Stadslucht die maakt dat rijk en arm, sjiek en sjofel, kansarm of kansrijk, met elkaar leven op een klein stukkie grond waarbij de mens in al haar verschijningsvormen telt en wordt gewaardeerd.
Wat heeft Westerpark te bieden. Met genoegen presenteer ik u vanavond Westerpark. En voor diegenen die overtuigd raken dan wel nieuwsgierig worden: U kunt zich na afloop van deze avond bij mij inschrijven om de nieuwsbrief "nieuwbouw en renovatie' in Westerpark te ontvangen.
In eerste instantie kijk ik dan naar de trendsetters en zoekers op het gebied van de kunstzinnige zingeving aan het leven. In Westerpark wonen en werken vele honderden professionele kunstenaars. Beeldende-, podium-, schrijvende- en computerkunstenaars. In ons stadsdeel zijn de initiatieven dan ook talrijk, en worden met bescheiden subsidies en voorzieningen gestimuleerd. Er zijn veel ateliers, nog altijd goedkoop, daarentegen soms - slecht onderhouden. Maar plekken waar je ruim en ongestoord kunt werken, een leuke kroeg om de hoek hebt, en een podium of expo-ruimte in de nabije omgeving. Kunstenaars die aan de buurtopbouw meedoen want er zijn etalages en onderstukken te verhuren om kunst in de woonstraten tentoon te stellen. In de oude schoolgebouwen op binnenterreinen zijn tegen betaalbare huren de ruimten om cursussen te geven; en ook voorstellingen voor kinderen en volwassenen vinden er iedere week plaats. Met het geld voor de broedplaatsen, zijnde geen legbatterijen, van de gemeente Amsterdam zullen ook in Westerpark weer nieuwe ateliers extra komen.
Nu wij het Cultuurpark Westergasfabriek af hebben kijken velen hongerig naar de gebouwen. Nog twee jaar en al die industriele monumenten zijn fatsoenlijk gerenoveerd en verhuurd tegen een aantrekkelijke vierkante meter prijs. Er is ruimte voor trendsetters in media en ICT, in de mode en kunst. Er zal op incidentele basis verhuurd worden zodat extravagante parties en gezellige antiekbeursen kunnen plaatsvinden. Westerpark is en wordt nog meer het off-Broadway van de Amsterdamse Binnenstad.
Even een kijkje in de Staatsliedenbuurt. Een buurt waar vele anarchisten, activisten en krakers, burgerlijk ongehoorzamen elkaar vonden en vinden. Onze buurtbewoners zijn lekker actief. Zo hebben ze 'Zaal 100' opgezet alwaar de programmering van muziek, dans en poezie, en lezingen vele beginnende kunstenaars en opinion-leaders tot grote hoogten heeft gebracht. Er wonen bij ons mensen die zeer overtuigd en hoogstnoodzakelijk opkomen voor asielzoekers. Bewoners die voorzieningen voor dak- en thuislozen op zetten. Bijvoorbeeld via het kerk en buurt werk dat van ontbijt tot en met avond eten wat lekkers biedt voor onze dakloze paradijsvogels; schone kleding geeft tot en met aandacht voor de mens in het jasje. Ook in diezelfde Staatsliedenbuurt hangt nog een zweem van het Recht op Roes. De lokale economie bedient bijna op autarkisch wijze de klant: van huiskweek tot en met verkoop, bewerking tot en met consumptie.
Ja, en in Westerpark wonen ook veel mensen die het moeten hebben van de stadse anonimiteit. Waar ze rustig de tijd kunnen nemen om zichzelf te ontdekken, en daarbij geen gezeik aan hun kop hebben of last van het gluren van kleingeestigen. Veel geld heb je niet nodig. Kleine en halve woningen zijn er nog genoeg, zowel in de opgeknapte Staatsliedenbuurt als in de Zeehelden- en Spaarndammerbuurt. Veel een-oudergezinnen hebben aan Westerpark een goede vestigingsplek. Deze groep, voornamelijk de hoger opgeleide alleenstaande werkende moeders, zijn maatschappelijk actief, kansrijk, hebben geen behoefte aan sociale controle, maar zijn zeer afhankelijk van goede voorzieningen in de directe nabijheid van hun woning. Ook veel studenten maken in ons gebied een start op de Amsterdamse woningmarkt.
Wij zijn als stadsdeelbestuur van Westerpark ons bewust van de kracht die uitgaat van zo'n diverse en veelzijdige bevolking en vinden dan ook dat we ons met sommige dingen gewoon effe niet moet bemoeien. Voorbeeld: de kraak in 2001 van de boerderij Hogenes in de Overbrakerpolder. Die is gewoon een paar jaar voor de buurt, daar gebeurt gewoon van alles. Het is er leuk, druk en iedereen komt er, sjiek en sjofel door elkaar. En sommige dingen die in onze stad steeds meer in zwang komen moet je in onze buurten gewoon nooit aan beginnen: zoals camera toezicht in de openbare ruimte of preventief fouilleren. En met andere kwesties is vooral terughoudendheid geboden zoals het almaar met hekken afsluiten van stegen en binnentuinen om de veiligheid te vergroten. Wilt u deze dynamiek en bent u zelf ook zo'n stedeling dan bent u in Westerpark op de goede plek.
Maar ik zeg niet bij alles dat we ons als bestuur van sommige stedelijke processen afzijdig houden want er zijn veel zaken waar we wel sturing en bemoeienis aan geven.
Want de stad kan ook verstikken. Er is een keerzijde en ook die moet je kennen om de stad en het wonen erin te beleven. Niet voor niets hebben wij als stadsdeel bestuur in onze bestuursinzet staan dat we een stadsdeel willen zijn waar weerbare en kwetsbare mensen in solidariteit en veiligheid samen kunnen leven. Want juist kwetsbare mensen zoeken de stad als vestigingsplaats.
Westerpark kenmerkt zich ook door het hoge aantal kwetsbare mensen. Dat blijkt uit de statistische gegevens over de armoede situatie en de werkeloosheid. Maar vooral uit de onderzoeken met betrekking tot gezondheid en sociaal isolement. Preventie is geboden: daarom hebben we het taalonderwijs dicht bij huis in de aanbieding voor nieuwkomers en oudkomers; om het maar in het ambtenaren esperanto uit te drukken. Daarom is een stevige inzet op de verbetering van het basisonderwijs en uitbreiding van de voorschool een actie in ons programma-akkoord.
De verstikkende werking blijkt uit het aantal meldingen van overlast en agressie bij ons meldpunt overlast en zorg. Het betreft gedrag van mensen die zwaar verslaafd en alcoholist zijn. Het betreft de vele bewoners in geestelijke verwarring en met problemen van uitval van functies, die zogenaamd zelfstandig wonen in plaats van in een intramurale voorziening als Duin en Bosch. In het jaarverslag van de GG en GD, afdeling vangnet en advies, blijken wij een goede, zoniet, hun beste klant. Deze afdeling van onze Amsterdamse openbare gezondheidszorg komt op het politie bureau Houtmankade regelmatig langs om mensen in de cel te spreken en te bepalen waar ze verder naar toe moeten want de gevangenis is volstrekt niet de plek waar ze horen. De crisis opvang kent de straten van ons stadsdeel goed. Ik heb het over de achterkant van de anonimiteit. Waar mensen elkaar of zichzelf verwaarlozen.
De noodzakelijke betaalbare woning voor de langdurig werkzoekenden, WAO'ers en internationale gelukzoekers is voor zo'n 90% van het woningenbestand in onze buurten van toepassing. De opeenstapeling van opvoedproblematiek en andere problemen in gezinnen en ook een-oudergezinnen, de schuldproblematiek zijn keiharde feiten die niets zeggen over levensgeluk maar alles over de kans om verder te komen in persoonlijke ontwikkeling. Het a-sociale en antisociale gedrag van buren is een veel voorkomend probleem waardoor wij als lokale overheid willen signaleren, reageren en indien nodig ingrijpen. Ja, solidair en veilig wonen en leven in Westerpark is dus niet vanzelfsprekend.
Dus wij doen dingen om de ontwikkeling voor deze kwetsbare mensen positief te draaien. En weer doemen daar de voordelen op van de stad met haar compacte samenstelling en massa. Die dichtheid van wonen helpt om op fatsoenlijke schaal voorzieningen te kunnen bouwen en exploiteren. Bot gezegd: dankzij het feit dat op een klein oppervlak veel mensen wonen is er binnen handbereik aanbod te realiseren dat bijdraagt aan positieve ontwikkeling. Want onder de voorwaarde zo min mogelijk de autonomie van mensen aan te tasten, proberen we heel kleinschalig en laagdrempelig mensen die kans te bieden dat ze het een beetje beter zelf redden in de stad. Met extra sociaal psychiatrisch verpleegkundigen die mensen thuis bezoeken. Met een meldpunt overlast en zorg, om snel en adequaat hulp in te schakelen waardoor zaken niet op zijn beloop gaan en tot crisis situaties leiden.
Door maatschappelijke dienstverlening en schuldhulpverlening goed uit te rusten. Door veel sport en tienerwerk voor de jeugd, 5 dagen in de week na schooltijd en in het weekend, aan te bieden. Door handhaving, geen betutteling maar noodzaak, met de APV in de hand op horeca, hondenbezitters, uitstallingen en het onterecht aanbieden van afval en huisvuil. Door handhaving van BWT op woningen: beiden afdelingen met handhavers zijn stevig in capaciteit en opleiding toegerust in onze ambtelijke organisatie. We hebben netwerken opgebouwd om allerlei vormen van overlast tegen te gaan, netwerken om de jeugd op het juiste spoor te houden of te zetten. Wijkveiligheid krijgt inhoud door bewoners te betrekken, en een nieuw netwerk is ontstaan rondom de aanpak van huiselijk geweld.
Tot slot: Stadslucht maakt vrij. En de stad biedt niet alleen de lucht maar ook de kritische massa om die beleving van de stad te hebben. Maar dan moet je als stadsdeel en stadsbestuur daar wel je inspanning op richten. Door soms niets te doen, preventief in te zetten en op te treden. In Westerpark is iedereen welkom: wij zullen geen hekken om ons gebied heen zetten, we hebben ze niet nodig. Er zijn andere richtingen om vanuit te werken aan de toekomst van de stad. Wij vertrouwen op stadslucht en mensen zelf!